AIS in de praktijk

De meeste zeeschepen dienen sinds enige tijd uitgerust te zijn met AIS. (Automatic Identification System). Dit is een wereldwijd gebruikt transpondersysteem dat in de marifoonband werkt. De gebruikte frequenties zijn 161.975 en 162.025 MHz (marifoonkanalen 87 hoog en 88 hoog). Een AIS-zender op een schip zendt met regelmatige tussenpozen de positie, koers, snelheid en MMSI (het unieke maritieme identificatienummer) uit. De gegevens kunnen dan automatisch worden gepresenteerd op een radarscherm, elektronische kaart of PC. Het bereik van AIS is ongeveer 30-40 km. Ook pleziervaart kan grote voordelen hebben bij AIS. Op dit moment zijn er eenvoudige AIS ontvangers en transponders in de handel waarmee u andere schepen kunt ontvangen en zien op uw PC-kaartplotter. Veel informatie is te vinden op www.navcen.uscg.gov/enav/ais/default.htm en www.pa3esz.nl/ais/index.html

Onderstaand bijvoorbeeld de NASA AIS Radar die voor een redelijke prijs te koop is. www.shiptron.nl/html/ais_transponder.php. Het moge duidelijk zijn dat het woord radar verwarrend werkt; enkel schepen waarvan een AIS signaal te ontvangen is worden zichtbaar.

Kopen is één mogelijkheid, maar zelf iets in elkaar sleutelen kan ook leuk zijn en daarom heb ik dit verhaaltje geschreven. Interessant voor knutselaars is het programma Shipplotter www.shipplotter.com voor € 25 te downloaden van internet. Dit programma verwerkt de AIS signalen en presenteert de resultaten op een PC. Voor de ontvangst gebruik ik een eenvoudige tweedehandse scanner die ik voor

€ 30 gekocht heb. Er staan er heel veel te koop op bijvoorbeeld www.marktplaats.nl ; afhankelijk van de gebruikte scanner is een kleine aanpassing nodig www.discriminator.nl. Als antenne wordt een marifoonantenne gebruikt.

Om vast te stellen of alles werkt komt de test in de praktijk. Dan moeten er wel AIS signalen te ontvangen zijn en op het IJselmeer lukt dat niet. Onderstaand het beeld van afgelopen zomer, met Fisher Buoy komende uit Zijkaal C en varende richting Amsterdam. Tussen de ringen is de afstand 1 mijl. Fisher Buoy is in het midden te zien en het schip met MMSI nummer 304387000 voer net voor ons langs toen wij het Noordzeekanaal opvoeren. Op het Zijkanaal C wisten we dus al dat er een groot schip voorlangs zou komen en toen we die even later voor ons langs zagen gaan was de eerste test dus gelukt.

Heel interessant wordt het als we met de cursor een schip aanwijzen en op de rechter muisknop drukken. Dan worden de gegevens van het aangewezen schip zichtbaar.

Onderstaand het plaatje als we verder uitzoomen; schepen tot maximaal 40 mijlen (afhankelijk van de antenne hoogtes) zijn op die manier te zien.

Shipplotter biedt heel veel mogelijkheden en als we de vaarrichting boven zetten is het allemaal wat gemakkelijker te volgen en zien we binnen 2 mijlen alle bewegingen van grote schepen. En ja, de meesten liggen hier voor anker.

Het beeld ziet er uit als een radarbeeld, maar er varen op dat moment veel meer schepen op het Noordzeekanaal, dan op dit beeld te zien zijn. Die zenden dus geen AIS signalen uit. Dat is misschien wel het grootste gevaar van dit systeem voor de pleziervaart, het blijft heel goed uitkijken en blind varen op het beeldscherm geeft een schijnveiligheid die er absoluut niet is.

De grootste voordelen van dit systeem voor de pleziervaart zie ik bij oversteken naar bijvoorbeeld Engeland. Dan zijn koers en snelheid van grote schepen zichtbaar er kunnen we zonodig tijdig de juiste maatregelen nemen. Bij twijfels is de naam van het schip al zichtbaar voordat het leesbaar wordt en wordt het eventueel aanroepen met de marifoon heel eenvoudig.

Tot zover de toepassing op de boot. Met de resultaten zijn we erg tevreden en bij grotere oversteken gaan we dit zeker vaker gaan gebruiken.

Voor de echte liefhebbers bestaat de mogelijkheid om Shipplotter thuis op de PC te zetten en via internet signalen te delen. Bovendien kun je een kaart downloaden van het gebied dat je wilt bekijken. Daarvoor heb je dus geen ontvanger nodig, maar enkel het betaalde (de demoversie doet dit niet) programma Shipplotter. Ook is dit een goede manier om in alle rust met het programma te leren werken en het komt de rust van de schipperse ten goede!

Ook hier geeft de rechter muisknop de details van het aangewezen schip weer en als je dan zou willen weten hoe dat schip eruit ziet dan haal je van internet meteen een foto op.

Onderstaand een aantal plaatjes om een indruk te geven van wat je dan zoal te zien krijgt. Let vooral eens op de snelheid van schepen in het kanaal; daarom zijn ze zo snel bij je als je daar met 5 knopen probeert naar de overkant te komen.

Snelheden van meer dan 40 knopen!

Veel succes voor degenen die dit avontuur ook aangaan.

Crew Fisher Buoy